Binaların kullanım ömrünü artırmak, dış etkenlerden korunmasını sağlamak amacıyla inşaat sektöründe kullanılan bazı yöntemler bulunmaktadır. Parapet ve harpuşta da bunlardan bazılarıdır. Sektöre çok yakın olmayanların belki de ilk defa duyacağı parapet ve harpuşta nedir, kullanım alanları nelerdir? gibi soruların cevapları bu yazımızda. 

İçindekiler

  1. Parapet Nedir?
  2. Parapet Kullanım Alanları
  3. Parapetin Özellikleri
  4. Harpuşta Nedir?
  5. Harpuşta Uygulaması

1.Parapet Nedir?

Yapı inşa teknikleri içerisinde önemli bir yer tutan parapet, yapıların çatı, balkon ve benzeri çıkıntılarında, belli bir yükselti biçiminde inşa edilen unsurlara verilen isimlerdir. Parapet ile korkuluk tanımı her ne kadar karıştırılsa da birbirinden çok ciddi farkları bulunmaktadır.  Yine de korkuluklar parapetlerin üzerine korkuluk yapılabileceği gibi parapetler daha yüksek inşa edilerek korkuluk şeklinde de kullanılabilmektedir. İkisi de yapıların özellikle balkonlarında, teraslarında veya çatı gibi bölümlerinde kullanılmasına karşın; korkuluklar genelde cam veya demirden yapılan yüksek yapılar olurken, parapetler, çok daha kısa yapılar olup genelde çıkıntı şeklinde olmaktadır.

2.Parapet Kullanım Alanları

Parapetlerin kullanımında birçok sebep olabilmektedir. Bir miktar korkuluk vazifesi de görebilen parapetler, genelde çatılardaki yağmur derelerinin daha estetik durmasını sağlamak, çatıda varsa eğimin gizlenmesi ve çatının başladığı noktadaki yalıtım malzemelerinin detaylarını kapatmak amacıyla kullanılmaktadır. Yapıldığı malzemesi de yerine göre farklılık gösterebilen parapetler, beton veya tuğladan yapılabilmektedir. Bunun yanında son yıllarda farklı malzemelerin de kullanımını görmek mümkündür. Bu bağlamda; betopan, alüminyum kompozit veya aquapanellerin de parapet yapımı amacıyla kullanımına rastlanmaktadır.

Çatılarda kullanılan parapetlerin örneklerine özellikle İngiltere’de sıklıkla rastlamak mümkündür. Kullanımı 18. Yüzyıla dayanan çatılardaki parapetler, ilk olarak ahşap saçakların yangın riskine karşı alınan bir önlemdi. 

3.Parapetin Özellikleri

Parapet yüksekliği için belirlenmiş standart bir ölçü bulunmamaktadır. Fakat eğer korkuluk amacıyla yapılacaksa, inşaat sektöründe birçok şartname gereği genelde 110 cm’lik ölçülerde konumlandırılmaktadır. Parapet yapılırken dikkat edilmesi gereken önemli hususlardan biri de parapetin dışta kalan duvar yüzü ile binanın dış cephesinin birbirine uygun bir şekilde olması ve doğru bir kaplama işleminin yapılmasıdır. Bunun yanında diğer önemli bir konu da parapet duvarının da yapının su yalıtımı işlemleri kapsamına dahil edilmesi gerektiğidir. Zira parapetler kısa ve küçük yapılar olduğundan genelde su yalıtımı konusunda gerekli hassasiyet gösterilmemektedir, böylece daha sonra ciddi sıkıntılar oluşabilmektedir.

Parapet her ne kadar daha çok dekorasyon unsuru gibi değerlendiriliyor olsa da, esasında yapı biriminin sınır hatlarının belirlenmesi için bir detay olarak tanımlanır. Ayrıca kendi başına da bir güvenlik unsurudur. Ham inşaat bileşenlerinden birisi olmasının yanında, daha sonradan eklenebilmeleri de mümkündür. Hemen her teras ya da açık farklı yüksekliklerde parapet inşa edilir. Bunun için her ne kadar 50 ve 110cm arasında değişen yükseklikler tanımlanmış olsa da, ihtiyaca bağlı olarak farklı yükseklikler de tercih edilebilir.

4.Harpuşta Nedir?

Bina çevreleri belirli alanlarla korunmaktadır. Bu korunma sistemleri parsel yapıları ile açıklanmıştır. Parsel bir binanın sınırlarını belirlemekte olan toprak parçalarından biridir. Bu nedenle parsel yapısına uygun olarak bina çevresinde sınırlamalarla belirli duvarlar örülmektedir. Harpuşta da bu duvarların kaplama malzemesine verilen isimdir. En genel tabiri ile harpuşta; don, yağış gibi hava etkilerinden korunmak amacı ile yapılan açık duvar üstleri kaplamasına verilen isimdir. Bu kaplama işlemi duvarların olası dış etkilere karşı dayanmasını sağlamak ve malzeme dayanıklılığını üst düzeye çıkarmak amacıyla kullanılmaktadır. Genel olarak kesme taş, beton, alüminyum ya da mozaik ile yapılan bir işlem olarak gösterilebilir.

Harpuşta, bina çatı parapetlerinde de sıkça kullanılmakta olan bir malzemedir. Yalıtım işlemleri sonrasında her bina kendi çapında yalıtım yapmaya başlamıştır. Yalıtım sonucunda daha fazla çeşidi çıkan harpuşta, son dönemlerde dekoratif amaçlı da kullanılmaktadır. Ancak ilk kullanım amacı, yarı açık duvarları olası etkilere karşı korumak olmuştur. Bu nedenle aslında dayanım gücü olarak üst düzey bir güce sahiptir. Bina çevrelerinde ve bina içinde de kullanılması bu nedenle ekstra bir önem arz etmektedir.

5.Harpuşta Uygulaması

Harpuşta uygulanmak istenen alanların iyi bir şekilde belirlenmesi gerekmektedir. Bu alanların ölçümlerinin alınması ve çatı alanlarında özellikle saçak paretlerine göre harpuşta siparişi verilmesi gerekmektedir. Mantolama ile yapılacak olan harpuştanın yapıştırma imalatından sonra uygulanması gerekmektedir. Harpuşta için mantolama, yapıştırma harcı gibi çimento esaslı malzemeler ile yapıştırılmaktadır. Bu noktadan sonra yapıştırılan harpuşta malzemesi doğru bir şekilde kontrol edilmeli ve aynı kotta olması sağlanmalıdır. Çatı için yapılan harpuşta aslında oldukça önemlidir. Yağmur, kar gibi yağışların ardından çatıda biriken su, harpuşta sayesinde akma yapmamaktadır. Bu nedenle harpuşta binalarda özellikle çatılarda yalıtım sonrasında sıklıkla kullanılan malzemeler arasında kendini iyi bir şekilde gösteren malzemedir.