İzale-i şuyu ya da diğer adıyla ortaklığın giderilmesi davasının odaklandığı nokta, ortak mülkiyet mefhumudur. Ortak mülkiyet, bir mal varlığı değeri üzerinde birden fazla kişinin malik olması durumudur. Birden fazla kişi, mala ya tamamen ya da kısmen malik olurlar. Bu durumlarda, adına ortak mülkiyet dediğimiz durum gündeme gelir. Fakat önemle belirtmemiz gerekir ki ortak mülkiyet kendi içinde ikiye ayrılmaktadır. 

  • Paylı Mülkiyet
  • Elbirliği Mülkiyeti

Yukarıdaki her iki mülkiyet çeşidi de bir mal varlığı değeri üzerinde birden fazla malik barındırır. Paylı mülkiyette, malın belirli kısımları, başka maliklere aittir. Herkes, kendi payı üzerinde tam egemen ve maliktir. Fakat netice itibariyle bu paylar, bir bütünün parçasıdır ve bu sebeple malikler malın tamamı hakkında verilecek kararlar bakımından birlikte hareket etmek zorundadır. Elbirliği mülkiyetinde ise benimsenen esas bundan daha farklıdır. Elbirliği mülkiyetine tâbi bir malvarlığı değeri, maliklerin tümüne aittir. Malikler, malın tamamına, hep birlikte sahip olmakla beraber, mal hakkında tek başlarına bir hukuki işlem yapmaya yetkileri bulunmaz.

İçindekiler

  1. İzale-i Şuyu Davası Kimlere Karşı Açılır?
  2. Yetkili ve Görevli Mahkeme Neresidir?

1.İzale-i Şuyu Davası Kimlere Karşı Açılır?

Ortaklığın giderilmesi davası adıyla bildiğimiz izale-i şuyu davası, yukarıda bahsi geçen ortak mülkiyet hallerinden birinin varlığı halinde, ortak mülkiyeti sonlandırmak maksadıyla açılır. Dava konusu mala ortak olan pay oranı farketmeksizin tüm paydaşlara karşı açılmaktadır. Açılan davanın sonucunda ortaklık sona erer ve artık müstakil bir mülkiyetten söz edilir.

Bu durum hem elbirliği mülkiyeti halindeki malların bölüşülmesi hem de paylı mülkiyet halindeki malların bölüşülmesi usulü için geçerlidir. Buna göre, ortak mülkiyete tabi bir malın bölüşülmesi şu iki esasa dayalı olarak yapılır:

  • Aynen taksim
  • Satış yoluyla elde edilen parayı nakden taksim

Bu iki usulden birini ya taraflar tercih eder ya da mahkeme karar verir.

2.Yetkili ve Görevli Mahkeme Neresidir?

Kararı verecek olan mahkeme, sulh hukuk mahkemesidir. Davanın nerede açılacağı ise, ortaklığın giderilmesine konu taşınmazların bulunduğu yere göre değişir. Taşınmaz nerede bulunuyorsa, dava oradaki sulh mahkemesinde açılır. Bu bir kesin yetki kuralı olduğundan, buna aykırı hareket edilmesi, davanın reddi sonucunu doğurur.