Maddi Tazminat İndirim Sebepleri

Hukuki olarak tazminat, kanuna aykırı yapılan bir eylem sonucu ortaya çıkan maddi ya da manevi zararı karşılamak için ödenen bedel anlamına gelmektedir. Verilen zarar, maddi ya da manevi tazminat ödemekle giderilir. Bu yazımızda, maddi tazminat ve maddi tazminatta indirim sebeplerini paylaşacağız.

Maddi tazminat, bedensel ya da eşyaya gelen zararlar durumunda ödenir. Ödenecek olan tazminat ise her zaman davacının talep ettiği tutara eşit olmaz. Yani davacı zarar gören kişi, belirli bir miktar maddi tazminat ödenmesini talep eder, fakat bu talebi mahkemece tamamıyla kabul edilmeyebilir. Mahkeme, bazı hususları göz önüne alarak, talep edilen maddi tazminatın tamamını kabul etmez, bir kısmını kabul eder fakat indirime tabi tutar. Peki, maddi tazminat indirim sebepleri nelerdir?

Öncelikle, konuyu hükme bağlayan kanun maddesini verelim: “Zarar gören, zararı doğuran fiile razı olmuş veya zararın doğmasında ya da artmasında etkili olmuş yahut tazminat yükümlüsünün durumunu ağırlaştırmış ise hakim, tazminatı indirebilir veya tamamen kaldırabilir. Zarara hafif kusuruyla sebep olan tazminat yükümlüsü, tazminatı ödediğinde yoksulluğa düşecek olur ve hakkaniyet de gerektirirse hakim, tazminatı indirebilir.”

  • Zarar verenin “hafif” kusuru:

Tazminat miktarı belirlenirken kusurun ağır ya da orta derecede olması bir indirim sebebi değildir. Ancak zarar verici fiilin gerçek anlamda hafif bir kusura dayandığı anlaşılırsa, yargıç takdir yetkisini kullanarak tazminatta indirime giderek, ortaya çıkan zararın altında bir tazminata karar verebilir.

  • Zarar görenin ya üçüncü bir kişinin kusuru:

Bu noktada kanun, ikili bir ayrım yapmıştır. Buna göre, zarar “zarar görenin” ya da “bir başkasının” kusuru ile ortaya çıkmışsa, ödenmesi gereken maddi tazminat miktarında indirme gidilir. Örneğin: Zarar gören kişi bir işçi ise, zararın meydana gelişinde işçinin kendine özgü sakarlığı da rol oynamışsa, işverenin ödemesi gereken maddi tazminatta indirime gidilmesi gerekir. Hatta işçinin başlı başına kusurlu olduğu ve işverene hiçbir kusurun yükletilemeyeceği anlaşılırsa, işverenin hiç maddi tazminat ödememesine de pekala karar verilebilir. Zarar gören, zararı kısmen de olsa kendi kusuru ile görmüşse, maddi tazminattan indirim sebebi gündeme gelmiş demektir.
Bunun dışında zarar görenin özel durumlarında da indirime sebebiyet verilebilir. Örneğin zarar gören kişinin rızasının olması da indirim sebebi sayılabilmektedir. Eğer rıza hukuki bağlamda geçerli ise, zaten bahsi geçen eylem hukuka uygun olduğundan bir tazminattan bahsedilemeyecektir. Ancak rıza hukuki olarak geçerli değil ise, zarar verici eylem hukuka aykırı olduğundan dolayı tazminat yükümlülüğü geçerli olacak, yine de rızadan dolayı indirim uygulanabilecektir. Diğer bir özel durum ise zarar gören kişinin sorumluluğunda olarak kendisini tehlikeden sakınması mümkünken tehlikeye atılması durumudur. Yine benzer olarak zararın doğmasına engel olacak önlemlerin alınmış olmaması da indirim konusunu ortaya çıkaracaktır.

  • Müzayaka (Aşırı Fakirleşme) Durumu:

Zarar veren hafif bir kusur ile zarara sebebiyet vermişse, ödemek zorunda bırakılacağı maddi tazminat ile aşırı fakirleşecekse, yargıç takdiren bir indirim yapabilir.

  • Umulmadık Haller:

Zarar, insan davranışlarından bağımsız olaylara dayanıyorsa, ortada bir umulmadık hal var demektir. Bunlara, deprem yahut da diğer doğal afetler örnek gösterilebilir. Bu durumlarda, maddi tazminat ödenmesine hiç hükmedilmeyebileceği gibi indirime de başvurulabilir.

  • Zarar Görenin çok Yüksek Düzeyde Gelire Sahip Olması:

Zarar veren fakir, zarar gören ise çok iyi düzeyde bir gelir seviyesine sahipse, ödenecek maddi tazminattan indirim yapılabilir.

  • Zayıf Nedensellik Bağı:

Zarar verici fiil ile zarar arasında çok zayıf bir nedensellik bağı bulunması. Bu maddede ‘’durumun gereği olarak değerlendirilebileceğinden indirim meydana gelebilmektedir.

  • Hatır Durumları:

Eğer zarar veren kişi ve zarar uğrayan kişi arasında bir tanışıklık ilişkisi varsa, hatır için bir iş yapma durumu söz konusuysa ve zarar meydana geldiyse, hakim indirim uygulayabilmektedir.