Karz sözleşmesi tüketim ödüncü sözleşmesi, ödünç verenin, bir miktar parayı ya da tüketilebilen bir şeyi ödünç alana devretmeyi, ödünç alanın da aynı nitelik ve miktarda şeyi geri vermeyi üstlendiği sözleşmedir. Tanımda yer alan ödünç kelimesi karz kelimesini karşılamak için kullanılmıştır. Ancak karz kelimesi eski kaldığı, anlamında netlik olmadığı için kanun koyucu daha modern bir kelimeyi tercih ederek sözleşmenin ismini değiştirmeyi uygun bulmuştur. Tüketim ödüncü kavramı ise kullanma ödüncü olarak anılan ariyet sözleşmesi ile karışmaması düşüncesi ile yaratılmıştır.

İçindekiler

  1. Hukuki Niteliği
  2. Konusu

1.Hukuki Niteliği

Adi karz sözleşmeleri kural olarak ivazsızdır. İvaz ise; karşılık anlamına gelmektedir. Bu durumda ivazsızdan kastımız tüketim ödüncü sözleşmelerinin karşılıksız olduğudur. Bundan dolayı faiz ödenmesi kararlaştırılmamış ise ödünç alanın faiz ödemesine gerek duyulmaz. Ticari karz ise ivazlı sözleşmelerdir. İvazlı olduğundan dolayı ticari karz sözleşmelerinde faiz anlaşması yapılmamış olsa bile faiz ödenmesi gereklidir. Faizsiz yapılan bir karz sözleşmesi ödünç alan kimsenin yararına yapılmış bir sözleşme iken faizin söz konusu olduğu bir tüketim ödüncü sözleşmesinde her iki tarafın da yararı söz konusudur. Bu nedenle faizli tüketim ödüncü sözleşmesinde ödünç alanın ödünç konusu şeyi teslim alma borcu bulunmaktadır. Faizsiz tüketim ödüncünde ise böyle bir borç söz konusu değildir.

Karz sözleşmesi özel kanunlarda herhangi bir şekil zorunluluğu öngörülmedikçe kural olarak şekle tabi değildir. Bu bakımdan geçerli olabilmesi için belli bir şekilde yapılmasına gerek yoktur. Ancak ispat bakımından yazılı olarak yapılmasında fayda vardır. 6100 sayılı Hukuk Mahkemeleri Kanunu’nun ilgili maddesine göre 2500 Türk Lirasını aşan iddiaların mutlaka yazılı kanıtla yani senetle ispatı şarttır. Bu bakımdan eğer bir tüketim ödüncü sözleşmesinin konusu 2500 lirayı aşmaktaysa bir zorunluluk ve geçerlilik şartı olmasa da ispat kolaylığı bakımından yazılı şekilde yapılması yararlıdır.

2.Konusu

Tüketim ödüncünün konusunu bir miktar para ya da tüketilebilen misli eşya oluşturur. Sözleşmenin konusu bir miktar para ise bundan kural olarak sözleşmenin yapıldığı zamanda tedavülde bulunan banknotlar ve madeni paralar anlaşılır. Sözleşmenin yabancı para ile yapılması da mümkündür. Bu durumda sözleşmede, borcu mal ya da herhangi bir nesne değeriyle ödeme anlamına gelen aynen ödeme ya da bu anlama gelebilecek bir ifade bulunmadıkça borç ödeme günündeki piyasa fiyatı üzerinden ülke parasıyla da ödenebilir.

Tüketim ödüncü sözleşmesinde ödünç veren kimsenin borçları ödünç konusunun mülkiyetini devretme ve teslim borcu, teslim edilenin değerini ödünç alana sağlama borcu ve tekeffül sorumluluğu olarak üç başlık altında incelenmektedir.

Ödünç alanın borçları ise tüketim ödüncü konusunu kabul etme, tüketim ödüncü konusunu iade, faiz ödeme, tüketim ödüncü konusunu belirlenen amaca bağlı harcama borcu ve sözleşme giderlerini ödeme borcudur.