08 Eyl

İrtifak Hakları Nedir?

HUKUK, YÖNETMELİK

İrtifak Hakları Nedir?

Hukuki anlamda “eşya” ile, günlük yaşantıda kullandığımız “eşya” ifadesi, birbirinden çok farklı anlamlara gelmektedir. Hukuksal anlamda eşya, insanların dışında kalan ve ekonomik bir değeri bulunan her nesneyi kapsayan bir sözcüktür.
Eşyalar, ekonomik bir değer ifade ettiğinden, eşyalar üzerinde kurulacak haklar da bir malvarlığı değeri taşımaktadır. Eşyalar üzerinde kurulan, “eşyasal haklara” AYNİ HAKLAR denir. Ayni haklar, ayni hak sahiplerine eşyalar üzerinde doğrudan doğruya egemenlik kurma yetkisi verir ve bu haklar, herkese karşı korunur. Yani, ayni hak sahibinin bu hakkı, herhangi bir ihlale karşı daima koruma altındadır.
Ayni haklar, kendi içerisinde MÜLKİYET HAKKI ve SINIRLI AYNİ HAKLAR olmak üzere ikiye ayrılır. Önemle belirtmek gerekir ki hem mülkiyet hakkı hem de sınırlı ayni haklar, mutlak haklardan olup, sahibine o eşyadan “yararlanma” hakkı tanır. Yazımızın konusunu oluşturan irtifak hakları, sınırlı ayni hakların kapsamında değerlendirilir. Sınırlı ayni haklar, “sınırlı” bile olsa, sahibine ilgili eşyadan yararlanma yetkisi tanır. Buna ilişkin ayrıntıları aşağıda inceleyeceğiz:

İNŞAAT HESABINI ÜCRETSİZ OLARAK DENEMEK İSTER MİSİNİZ?

Bir Sınırlı Ayni Hak: İrtifak Hakkı
İrtifak hakları, sahibine SINIRLI bir yararlanma yetkisi verir, demiştik. Peki, bu “sınır” nedir? Bilindiği gibi, üzerinde irtifak hakkı kurulan eşyanın bir de maliki vardır. İrtifak hakkı sahibi, eşya üzerindeki irtifak hakkını malikinin rızasıyla alır. İrtifak hakkı, malikin mal üzerindeki bir kısım mülkiyet haklarının kullanmasını önleyen bir haktır.
Örnekle açıklamak gerekirse; Ahmet’e ait tarlanın, Leyla’ya ait tarlanın içinden bir yol geçirmedikçe, hiçbir şekilde ana yola çıkamadığını düşününüz. Ahmet, bu durumda Leyla’nın tarlasından bir GEÇİT İRTİFAKI kurmak zorundadır. Leyla, üzerinde geçit irtifakı tesis edilecek olan taşınmazın (arsanın) malikidir. Leyla rıza gösterirse, Ahmet Leyla’ya ait taşınmaz üzerinde bir “geçit irtifakı” hakkı kurarak, ana yola çıkabilmesi için gereken yolu oluşturmuş olacaktır. Bu durumda, Leyla’nın gereken rızayı verdiğini ve Ahmet’in söz konusu irtifak hakkını kazandığını düşünecek olursak, Ahmet’in taşınmazı (arsası) “yararlanan taşınmaz” Leyla’nın taşınmazı ise “yüklü taşınmaz” statüsüne girecektir. Yani, bir diğer söyleyişle, Leyla, artık Ahmet’in sahibi olduğu irtifak hakkına saygı duymak ve kendi arsasının içinden geçecek olan yol bakımından mülkiyet hakkını kullanmamak yükümü altına girecektir. Ahmet’in geçişi için açılan yolda, o yol aslında kendi arazisinin içinde yer almasına rağmen ekim biçim faaliyetleri yürütmemelidir. Bu durum, Leyla’nın mülkiyet hakkına konulmuş bir sınırlamadır. Aynı şekilde, Ahmet ise, Leyla’nın arazisinin maliki olmamasına rağmen, Leyla’ya ait araziden SINIRLI bir şekilde yararlanmaktadır. İşte buna, geçit irtifakı hakkı diyoruz.
Geçit irtifakı da bir sınırlı ayni hak türü olan “irtifak hakları” kavramının içerisinde değerlendirilir. Madem ki bu bir sınırlı ayni haktır, o halde rahatlıkla söylenebilir ki Ahmet sahip olduğu söz konusu irtifak hakkını, ihlal etmeye kalkan herkese karşı dava açmak yoluyla ileri sürebilir. Zira, “sınırlı” da olsa bir “ayni hak” sahibidir. Ayni haklar, yani eşyasal haklar, mutlak haklardan olup, hukuk sistemimizce korunmaktadır.

Taşınmaz Satışlarında İra… 08/09/2019 İstihkak (Mülkiyet) Davası N… 08/09/2019