Dikey ulaşım araçları olan asansörler,  yüksek katlı binalara erişimi kolaylaştırmaktadır. Yapıların kullanım amacına uygun olarak farklı şekillerde asansör çeşitleri yer almaktadır. Bu asansör çeşitleri kendi içlerinde ise hız ve amaca yönelik bir sınıflandırma ile ayrılmaktadır. Kullanım amacına göre bakıldığında:

  • Asansör
  • Engelli Asansörü
  • Yük Asansörü
  • Sedye asansörü
  • Araç asansörü
  • Dış cephe asansörü
  • Yemek asansörü 

İçindekiler

  1. Asansör Nasıl Çalışır?
  2. Asansör Çeşitleri
  3. Asansör Sayısı Neye Göre Değişir?
  4. Asansör Bakımı Nasıl Olmalı?
  5. 2020 Asansör Yönetmeliği

1.Asansör Nasıl Çalışır?

Yukarıdaki çeşitleri dışında asansörler kabin hareket sistemlerine göre hidrolik ve halatlı olmak üzere temelde ikiye ayrılır. Ayrıca iki asansör çeşidinin de çalışma mantıkları farklıdır.

Hidrolik asansörlerde sistem, yağ tankı, motora bağlı bir pompa ile silindir ve tank arasında yer alan bir vanadan oluşur. Elektronik kontrol ünitesi ile kontrol edilen sistemde pompa tarafından basınç uygulanan yağ silindire dolarak pistonu yukarı iter. Bu sayede kabin yukarı çıkar. Aşağı inerken ise vanaya sinyal göndererek vananın açılması sağlanır. Böylece silindirin içindeki yağ, tanka geri iletilir. 

Halatlı Asansörlerde ise; asansör boşluğunun en üst noktasına yerleştirilmiş makara etrafına sarılı çelik halatlar taşımayı gerçekleştirir. Bir elektrik motoru ile çalışan makara döndükçe halat hareket eder. Bu çelik halatların bir ucuna asansör kabini diğer ucuna ise kabinin ağırlığını dengeleyen başka bir ağırlık asılır. Kabin ve ağırlık ters yönde hareket ederler.

2.Asansör Çeşitleri

Asansör

Genel olarak yapıların hepsinde bulunan, akla ilk gelen asansör çeşididir. Asansör yapıların özelliğine bağlı olarak genelde 3- 4 kişiden fazlasını kabul etmemekle birlikte, alışveriş merkezi gibi yerlerde 20 kişilik kapasiteye kadar çıkacak şekilde düzenlenmiştir. Genel olarak konut, alışveriş merkezi, otel, hastane, sinema, okul gibi alanlar kullanılmaktadır.

Engelli Asansörü

Engelli kişiler için özel olarak tasarlanmış olan bu asansör yapısı, yüksek yerlere iyi bir şekilde ulaşılabilmesini sağlamaktadır. Merdiven kenarlarına monte edilen bu asansör yapısı engelli kişiler için günlük hayatı iyi bir şekilde kolaylaştırmaktadır. Genel olarak iş yerleri, okullar, metre, tramvay, ev gibi alanlarda kullanılmaktadır.

Yük Asansörü

Bir yerden diğer yere götürülmek istenen yüklerin kişiler ile birlikte taşınmasını sağlayan bir asansör çeşididir. Asansör çeşitleri arasında ev fazla yük kapasitesine sahip olan yük asansörü 13 bin kiloya kadar çıkabilmektedir. İnşaatlarda, çimento fabrikalarında, otoparklarda kullanılmaktadır.

Sedye Asansörü

Hastanelerde hastaların ameliyathaneye ya da odalarına götürülmesi için kullanılan geniş ve büyük yükler taşıyabilen asansör çeşididir.

Araç Asansörü

Asansör çeşitleri arasında 8 tona kadar araç taşıma kapasitesine sahip olan bir asansör çeşididir. Son zamanlarda sık kullanılan bu asansör otopark sorununu azaltmaktadır. Genel olarak araç servisleri ve otoparklarda kullanılmaktadır.

Yemek Asansörü

Servis amacıyla kullanılan asansör çeşitleri arasında genel olarak restoranlarda ve otellerde kullanılmakta olan asansördür. Bankalarda da kullanılan bu asansör iki ayrı raf şeklinde düzenlenebilir.

3.Asansör Sayısı Neye Göre Değişir?

Kat sayısı 3’ten az olan binalarda asansör yapmak zorunlu olmamakla birlikte, istenildiği takdirde yapılabilir.

  • Kat sayısı 3 ise asansör boşluğu bırakmak zorunludur.(Sonradan yapılabilmesi için)
  • Kat sayısı 3’ten fazla ise asansör yapılmak zorundadır.
  • 1 katının alanı 800m²’den büyükse ve kat sayısı 1’den fazlaysa 1 asansör zorunludur.
  • 1 katının alanı 800m²’den büyükse ve kat sayısı 3’ten fazlaysa 2 asansör zorunludur.
  • Kat sayısı 9’dan fazlaysa 2 asansör zorunludur.
  • Kat sayısı 9’dan fazla olmasa da daire adedi 20’den fazlaysa yine 2 asansör zorunludur.

Asansörün yapılmış olması merdiven yapılma şartını ortadan kaldırmaz.

4.Asansör Bakımı Nasıl Olmalı?

Bina içindeki asansör sayısı ve kapasitesi kadar rutin bakım ve kontrollerinin de yapılması oldukça önemli bir işlem. Resmi Gazete’de yayınlanan bildiri doğrultusunda asansör bakımında bu bakım ve onarımın sorumluluğunu alacak, eksiksiz yerine getirecek bir firma ile yazılı olarak anlaşma yapılmalıdır. Bu firma asansörü yapan firma olabileceği gibi bakım yapan bir firmada olabilir. Ancak garanti süresi içinde ise bakım yapacak olan firma muhakkak asansörün üreticisi firma olmalıdır. 

Bakım konusunda öncelikle asansör dışında yer alan bazı etiketler bulunmaktadır. Bunlar, yapım yılı, işletme talimatı, türü, kaç kişilik olduğu, uyarı etiketleri ve montajı yapan firmanın bilgi etiketleri gibi bilgilerin yer aldığı etiketleri eksiksiz olması ve bunların kontrolü gerekmektedir.  Bunun dışında gelen ekiplerin uygulaması gerekenler arasında makine dairesinin temizliği, kumanda panosunun, Motor kontaktörlerinin kontrolü ve temizliği, kabin alarm ve dur butonunun kontrolü, kabin üstü revizyon anahtarının kontrolü, kabin içinde yer alan acil durum haberleşme, aydınlatma ve imdat sisteminin kontrolü gibi işlemler yer almaktadır.

2015 tarihli asansör yönetmeliği ile birlikte asansörlere aylık bakım zorunluluğu getirildi. Buna göre aylık bakımı yapılmayan ya da sarı ve kırmızı olarak tehlikeli etiketlenen kapatılması işlemi uygulanıyor.

5.2020 Asansör Yönetmeliği

2020 Asansör Yönetmeliği de aynı konuları içermekle birlikte asansörün bakımı konusunda yazılı anlaşmada belirtilen yetkili dışında üçüncü kişilerin bakımı üstlenmesi ve müdahale etmesi de mümkün olmamakta.

Yönetmeliğe aykırı hareket eden yetkili servis, bina sorumlusu, asansör yaptırıcısı ya da kat malikine para cezası uygulanmakta.