Dijitalleşen dünyada inşaat ve gayrimenkul projelerinin başarısı artık sadece kaliteli malzeme veya işçilikle değil, bu projelerin üzerine yükseldiği verinin doğruluğuyla ölçülüyor. Türkiye’nin mekânsal veri altyapısında devrim niteliği taşıyan Ulusal Coğrafi Bilgi Platformu (UCBS), yatırımcılar ve vatandaşlar için coğrafi veriyi tek noktadan erişilebilir hale getiriyor. Bu yazımızda UCBS’nin sunduğu avantajları ve sektöre getirdiği yenilikleri detaylı şekilde ele alıyoruz.

Ulusal Coğrafi Bilgi Platformu (UCBS) Nedir?

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından e-Devlet üzerinden erişime açılan UCBS, Türkiye’nin mekânsal veri altyapısında yeni bir dönemi başlatıyor. Platform, farklı bölgelerden toplanan coğrafi veri katmanlarını tek bir sistemde birleştirerek hem vatandaşlara hem yatırımcılara hızlı ve güvenilir bilgi sunuyor.

Burada bahsedilen  “coğrafi veri katmanı” ifadesi, harita üzerinde belirli bir temaya ait bilgilerin ayrı bir tabaka olarak gösterilmesini ifade ediyor. Örneğin, bir katmanda fay hatları, diğerinde imar planları, bir başkasında toprak kalitesi yer alabilir. Bu katmanlar üst üste bindirilerek kullanıcıya çok boyutlu bir analiz imkânı sağlıyor.

Platformda erişime açılan 630 katmandan 100’ü artık vatandaşların kullanımına sunuldu. Bu katmanlar arasında sığınak alanları, deprem riski bölgeleri, toprak organik karbon haritaları, imar planları, hatta nüfus yoğunluğu gibi günlük yaşamı doğrudan ilgilendiren veriler bulunuyor. Böylece vatandaşlar yaşadıkları veya yatırım yapmayı düşündükleri bölgelerdeki imar durumunu, çevre koruma alanlarını, ulaşım bağlantılarını harita üzerinden görebiliyor.

Yatırımcılar İçin Stratejik Veriler

Yatırımcılar için ise rüzgâr enerjisi santrali (RES) alanları, biyokütle potansiyel bölgeleri, organize sanayi bölgeleri (OSB) gibi stratejik veriler büyük önem taşıyor. Burada OSB, sanayi üretiminin planlı ve altyapısı hazır alanlarda toplandığı bölgeleri ifade ediyor. Yatırımcı için hem lojistik hem de teşvik avantajı sağlıyor.

Ortofoto ve Arazi Analizi

Platformun bir diğer dikkat çekici özelliği ortofoto verileri. Bildiğiniz üzere ortofoto, hava fotoğraflarının geometrik olarak düzeltilmiş ve harita ölçeğine oturtulmuş halidir. Bu sayede kullanıcılar araziyi gerçek görüntüsüyle, ancak ölçüye uygun şekilde inceleyebilir. Yatırımcılar için bu, arazi seçimi ve planlama sürecinde kritik bir avantajdır.

Sistemde yer alan irtifak hakkı, kira, satış ve yatırım teşvikine konu Hazine parselleri katmanı ise taşınmaz yönetiminde şeffaflık sağlıyor. İrtifak hakkı, bir taşınmaz üzerinde başka bir kişi veya kurum lehine kullanım hakkı tanınması anlamına gelir; örneğin enerji nakil hattı için arazi üzerinde geçiş hakkı. Bu veriler sayesinde yatırımcılar parsellerin konumu, yüzölçümü ve ihale tarihini görebiliyor, kararlarını veriye dayalı şekilde planlayabiliyor.

Afet Yönetiminde UCBS’nin Rolü

Platform yalnızca yatırım ve sanayi için değil, afet yönetimi açısından da kritik bir araç. Deprem riski, heyelan ve çığ tehlike alanları gibi veriler, afet öncesi hazırlık ve müdahale süreçlerinde hızlı karar almayı sağlıyor. Bu noktada Coğrafi Veri Paylaşım Matrisi devreye giriyor. Bu matris, hangi veriye kimin erişebileceğini belirleyen yetki tablosudur; böylece stratejik verilerin güvenliği korunurken, ihtiyaç duyan kurumlar gerekli bilgilere ulaşabiliyor.

Vatandaşlar için erişime açılan katmanlar arasında milli parklar, tabiat parkları, anıt ağaçlar, mağaralar, kaplıcalar, kıyı kenar çizgisi gibi doğal değerler de bulunuyor. Ayrıca CORINE Arazi Örtüsü Sınıflandırması gibi Avrupa standartlarında arazi kullanım verileri, çevre planlamasında referans niteliği taşıyor. CORINE, arazi örtüsünü tarım, orman, su yüzeyi gibi kategorilere ayırarak çevresel analizlerde kullanılan bir sınıflandırma sistemidir.

Bu platform, mekânsal veriyi yalnızca uzmanların değil, herkesin erişebileceği bir bilgi kaynağına dönüştürüyor. Yatırımcı için doğru lokasyon seçimi, vatandaş için yaşadığı bölgeye dair bilinçli kararlar, kamu için afet yönetimi ve planlama artık tek bir dijital kapıdan mümkün. Türkiye’nin coğrafi veriyi demokratikleştiren bu adımı, hem ekonomik hem sosyal anlamda güçlü bir dönüşümün habercisi.

Sonuç olarak, Türkiye’nin mekânsal veri altyapısında devrim niteliği taşıyan bu platform, sektör paydaşlarına “hata payını” minimize etme ve operasyonel “hızı” maksimize etme şansı tanıyor. Geleneksel yöntemlerle haftalar sürebilecek veri toplama ve analiz süreçleri, artık e-Devlet entegrasyonu sayesinde saniyeler içinde tamamlanabiliyor. İnşaat Hesabı perspektifinden baktığımızda; maliyet analizinden yer seçimine, bürokratik süreçlerin şeffaflaşmasından risk yönetimine kadar her aşamada bu platformun sağladığı veriler, projelerin katma değerini artıracaktır. Coğrafi verinin demokratikleşmesi, sadece kamu ve vatandaş arasındaki bağı güçlendirmekle kalmayacak, aynı zamanda Türkiye inşaat ve yatırım sektörünün uluslararası standartlarda, daha modern ve güvenli bir zeminde yükselmesini sağlayacaktır.

 

Genel, Haberler