Kat Alanına Giden Demir Oranı

Yapı güvenliği, yapıların tüm diğer standartlarından çok daha önce, kamusal olarak da denetim altında olan bir husustur. Donatının binaya kattığı birçok şey vardır. Bunlardan en önemlisi sünekliktir. Binanın deprem anında absorbe ettiği enerji miktarı donatıyla ve aynı zamanda süneklikle ilişkilidir. Donatı oranıda bu durumun içerisinde bulunan önemli bir etkendir. Çünkü elemanların durumu yani yüksekliği, genişliği, eni vb. özellikleri bu oranla oldukça ilişkilidir. Bu da direk olarak yapının süneklik durumu ile yani enerjiyi nasıl absorbe edeceği ile alakalıdır.

Yapıların statik özelliklerinin sağlanmasında en önemli unsur olan demir kullanımı noktasında sık sorulan sorulardan bir tanesi de, kat alanına giden demir oranı olmaktadır. Demir, türü ne olursa olsun bir yapıyı inşa ederken kullanılması zorunlu malzemelerden biridir. Zorunlu olmasının yanında belli oranları da yapının sağlaması gerekir. Yapılarda kullanılan demir miktarını belirleyen çok fazla parametre bulunmaktadır. Bunlar arasında, yapının büyüklüğü, kaç katlı olduğu, hangi amaçlar kullanılacağı, eleman boyutları, açıklıklar, yükseklikler gibi önemli konular yer almaktadır. İnşaat mühendisliği uygulamalarının geçmişi çok eski yıllara dayandığından insanlar zamanla birçok şeyi tecrübe edebilmiştir. Deneyler, programların verileri neticesinde yapılarda neticesinde belli durumlar ortaya çıkmıştır. Bunun yanında, mühendislik alanında yapılan araştırmalar ile de her yapıda kullanılması gereken demir miktarı optimize edilebilmiştir. Günümüzde, yapılar inşa edilmeden evvel, ihtiyaç duyulan demir miktarı çok rahatlıkla ve büyük doğruluk payları ile hesaplanabilmektedir.

 

Demirler Yapıların Hemen Her Yerinde Kullanılmaktadır.
Bir yapı için en önemli unsurlar olan kolonlar, kirişler ve döşemeler gibi yerler, demirlerin en fazla kullanıldığı bölümlerdir. Buralarda kullanılacak demir miktarı, unsurun boyutları, malzemenin cinsi vb. birçok parametreye göre değişkenlik göstermektedir. Demirin en çok kullanıldığı yerlerden biri de yapının temeli olmaktadır. Bunun yanı sıra sargı donatılarında, şapolarda, pilyelerde, güçlendirme faaliyetlerinde vb. çoğu uygulamada donatının önemi odukça fazladır.

Demir Oranları Neye Göre Belirlenmektedir?
Binalarda kullanılacak beton, demir, tuğla, sıva vb. gibi birçok sarf malzeme genellikle binanın toplam alanına bağlı olarak hesaplanmaktadır. Bu konudaki değerlerin referansı genelde inşaat mühendisliği Odası (İMO) olmaktadır. İMO, akademik bilgiler ve pratik uygulamalardan elde edilen birikimlerden yola çıkarak böyle standart değerler sunabilmektedir. Buna göre, binalarda kullanılacak betonarma demirinin miktarı 34 kg /m2 olarak hesaplanmıştır. Başka bir örnek vermek gerekirse, kullanılacak betonun oranı 0.380 m3/m2 olarak verilmiştir.

Örnek Demir Hesapları
Bir örnek ile kat alanına giden demir oranının nasıl hesaplandığı konusunu daha iyi anlayabiliriz. Bir dairenin 100 m2 olduğunu varsayarsak: (100*34 kg /m2) formülünden toplamda 3400 kg yani 3,4 ton demire ihtiyaç duyulduğu sonucuna ulaşılabilir. Tabii bu değer, yaklaşık bir değer olup yapı ile ilgili diğer teknik isterler bu sonuca doğrudan veya dolaylı olarak etki edebilmektedir.
Demirin Kalitesi de Miktarı Kadar Önemlidir
Kat alanına giden demir miktarı hesaplanırken sadece fiyat odaklı düşünülmemelidir. Yapının uzun yıllar ayakta kalıp hizmet verebilmesi için en önemli yapıtaşlarından biri olan demirin kaliteli olması ve uygun şekilde kullanılması gerekmektedir.