07 Eyl

İnşaat Hukukundaki Yeri Bakımından İştira (Alım) Hakkına Genel Bir Bakış

HUKUK, YÖNETMELİK

İNŞAAT HUKUKUNDAKİ YERİ BAKIMINDAN İŞTİRA (ALIM) HAKKINA GENEL BİR BAKIŞ

Türk hukukunda, şu üç hakkın büyük önemi ve uygulanırlığı vardır: Alım hakkı, geri alım hakkı ve önalım hakkı. Bu haklar, hukuki nitelikleri itibariyle, “yenilik doğuran haklar” kategorisinde değerlendirilir. Ne denmek istenmektedir? Yenilik doğuran hak demek, kullanılmasıyla birlikte yeni bir hukuki durum yaratan, içinde bulunulan hukuki durumun niteliğini değiştiren, bir defa kullanılmakla tükenen, geri alınması ve kullanılmasının şarta bağlanması mümkün olmayan haklar demektir. Alım, geri alım ve önalım hakları da birer yenilik doğuran hak olmakla birlikte, yazımızın konusunu oluşturan alım hakkı da, bir defa kullanılmakla tükenen bir haktır. O sebeple, dikkat edilmesi ve kullanıldıktan sonra geri alınamayacağının da bilinmesi gerekmektedir.
Alım hakkı nedir öyleyse? Alım hakkı, sahibine şöyle bir olanak tanır: Bu hakkın sahibi, üzerinde alım hakkı sahibi olduğu taşınmazı, alım hakkını kuran sözleşmede kararlaştırılmış olan bedeli taşınmazın malikine ödemek kaydıyla satın alabilir. Bu yöndeki istemini, eğer alım hakkı sözleşmede bir süreye bağlı tutulmamışsa istediği zaman ileri sürebilir. Alım hakkı, şerh verilmesi gereken, şerh verilmesinde sayısız yararı bulunan bir haktır. Bir defa, şerh verilmemiş bir alım hakkının kullanılabileceğinin güvencesi yoktur. O sebeple, alım hakkının tapuya şerh verilmesi şiddetle önerilir.
Peki, alım hakkının tapuya şerh verilmesi ne anlama gelir? Bir hakkın tapuya şerh verilmesi, o hakkın normalde yalnızca belirli kişilere ileri sürülebilmesi mümkünken, şerhten sonra artık ilgili herkese -ve bu arada yeni maliklere de- ileri sürülebilmesini mümkün hale getirir. Şerhin etkisi bu anlama gelir. Alım hakkının şerh verilmesi, üzerinde alım hakkı kurulmuş olan taşınmazın maliki değişirse, örneğin taşınmazın maliki aradan geçen süre içerisinde taşınmazını bir başkasına satarsa, alım hakkının yeni malike karşı da ileri sürülebilmesini sağlamaktadır.

İNŞAAT HESABINI ÜCRETSİZ OLARAK DENEMEK İSTER MİSİNİZ?

Alım Hakkının Kullanılması İçin Gereken Ödeme Kime Yapılır?
Alım hakkı, yukarıda da belirtmiş olduğumuz gibi, TAPUDA YA DA NOTERDE AKDEDİLMİŞ BİR SÖZLEŞME ile kurulur ve tapuya şerh verilmesi gerekir. Tapuya şerh verilmemiş bir alım hakkı sözleşmesi de geçerlidir, fakat sunduğu güvence sınırlıdır. Zira, taşınmazın alım hakkının var olduğu ve devam ettiği bir süreçte bir başkasına satılmış olduğu varsayımında, alım hakkı sahibi bu hakkını yeni malike karşı ileri süremeyecektir.
Fakat yukarıdaki aksilikleri bir yana bırakıp, usulüne uygun olarak kurulmuş bir alım hakkının, yine usulüne ve önerilere uygun olarak şerh verilmiş olduğunu düşünürsek, alım hakkının şu şekilde kullanılacağını belirtebiliriz: Alım hakkı sahibi, daha önce kurulmuş olan “alım hakkı sözleşmesinde” belirtilen SATIŞ BEDELİNİ taşınmazın o esnada maliki bulunan (tapu sahibi) kişiye ödemek kaydıyla taşınmazın maliki olabilir.
Hatırlatalım ki bir şerh, YENİLENMEDİĞİ takdirde en çok 10 sene etkili olur. Bu konuda, alım hakkının şerhin kurulduğu tarihten başlayarak 10 sene geçmiş olmasına rağmen kullanılmaması durumunda, şerhin bizzat taşınmaz maliki tarafından, yapılacak başvuru ile SİLİNMESİ (terkin) gerekir. Eğer terkin başvurusu yapılmazsa, alım hakkı varmış gibi devam eder. DİKKAT EDİNİZ. Bu yönde bir Yargıtay Hukuk Genel Kurulu da kararı bulunmaktadır: YHGK 2015/14-12 E. 2016/1005 K. 02.11.2016. (İlgilenenler için kararın numarası.)

İnşaat Sözleşmele… 07/09/2019 İnşaat Sözleşmele… 07/09/2019