KİRA GELİRİ VERGİSİ NEDİR? EMEKLİLER BU VERGİYİ ÖDEMEKTEN MUAF MIDIR?

Devletlerin var olduğu dönemden itibaren vergi, kamu harcamalarının finansmanı için zorunlu bir finansman kaynağı olup çoğu devlet için elde ettiği gelirler içerisinde en yüksek paya sahip olan kamu geliri olma özelliği taşımaktadır. Devletin sunmuş olduğu hizmetlerin maliyetini karşılarken başvurduğu vergi, tarihi süreçte teorik olarak iki temel yaklaşıma göre şekillenmiştir. Devletin sunmuş olduğu hizmetin bireye sağladığı faydaya göre bir karşılık olarak verginin alınması, literatürde fayda yaklaşımı olarak adlandırılırken, bir diğer teoriyi ise devletin iktidara gücüne dayalı olarak topladığı vergiyi bireyin ödeme gücüne göre belirleyip tahsil etmesi oluşturmaktadır.
Türk vergi hukukunda en çok tartışılan ve sıklıkla gündeme gelen vergilerden biri de, GELİR VERGİSİDİR. Bu verginin amacı, kamuyu “gelire ortak etmek”tir. Kira geliri de, gelir vergisinin kapsamı içerisinde değerlendirilmekte olduğundan, kira gelirlerinden de bir miktar vergi tahsil edilmektedir.

Emekliler ve Kira Geliri Vergisi
“Kira geliri vergisi” adıyla ayrı bir vergi türü bulunmamaktadır. Kira gelirleri de, Gelir Vergisi Kanunu’na tabidir ve nihayeti itibariyle bir tür “gelir vergisi”dir. Bu sebeple, kira gelirleri de, “gelir vergisi”nin tabi olduğu kurallara bağlı olarak tahakkuk eder.
Kira geliri vergisi, maliki olunan taşınmazların, kira sözleşmesi kurulması suretiyle üçüncü bir kişiye kiralanması durumunda, elde edilen kira gelirinin vergiye bağlanması ile husule gelir. Ödenecek olan kira geliri vergisinin miktar ve oranı, bir yıl içerisinde elde edilmiş tüm kira gelirlerinin toplamı üzerinden hesap edilir.
Burada, emeklilerin kira gelirleri için bir VERGİ MUAFİYETLERİNİN OLMADIĞININ baştan itibaren belirtilmesi gerekmektedir. Kira geliri vergisi, emeklilerden de tıpkı öteki mükellefler gibi tarh, tahakkuk ve tahsil edilir. Bu bakımdan, kira geliri için ödenecek verginin, gelir vergisini ödemekten muaf olanlar için söz konusu olmayacağını ve gelir vergisi için geçerli olan muafiyet hallerinin tümünün, kira gelirleri için ödenecek olan vergi için (kira geliri vergisi adıyla anılan vergi için de) geçerli olacağının açıkça belirtilmesi gerekir. Konuyla ilgili muafiyetler ve muafiyete ilişkin rakamlar, Gelir Vergisi Kanunu’nda düzenlenmiştir.
Gelir vergisinin istisnalarını, özetle şöyle sıralayabiliriz:
1) Esnaf muaflığı
2) Dar mükelleflere tanınan ihracat istisnası
3) Yatırım indirimi.

Nasıl Hesaplanır?

Kira gelir vergisi hesaplama konusunda çeşitli araçlar bulunmaktadır. Ancak bu hesaplama araçları sizlere otomatik olarak bir sonuç çıkartır. Hesaplama işleminde nelerin katıldığı neye bağlı olarak hesaplama işlemi yapıldığı gözlemlenmez. Bu nedenle kira gelir vergisi nasıl hesaplanır konusunda hesaplama içerisine neleri dâhil etmeniz gerektiğini ve nasıl hesaplandığını bilmeniz önemlidir.

Hesaplama sistemi içerisinde gerçek gider ve götürü gider kapsamında yer alan işlemlerde, gerçek gider için fatura kapsamında sunulan giderler kira gelirinden düşürülür. Götürü gider sisteminde ise kira geliri üzerinden 15 standart gider düşürülür. Bu iki yöntemden birisinin seçilmesi önemlidir.

Kiraya verilen gayrimenkul türüne göre hesaplama yapılmaktadır.

Gelir durumuna göre belirli oranlarda hesaplamalar yapılır. Bu oranlar;

22 bin TL’ye kadar olan yüzde %15
22bin 49bin arası %20 (İlk 22 binlik kısmı için 3,300 TL olarak alınırken kalan kısmın %20si)
49bin 120 bin arası %27 (İlk 49 binlik kısmı için 8,700 TL olarak alınırken kalan kısmın %27’si)
120 bin 600 bin arası %35 (İlk 120 binlik kısmı için 27.870 TL olarak alınırken kalan kısmın %35’i)
600 binden fazlası %35 (İlk 600 binlik kısmı için 195.870 TL olarak alınırken kalan kısmın %40’ı)

Tüm bu oransal ve sistemsel işler sonucunda kira gelir vergisi nasıl hesaplanır konusunda yeterli bilgi sahibi olunmaktadır.

Örneklendirmek gerekirse;

Konut kira geliriniz 2020 yılında toplam 20.000 TL olsun. Bu daireye 200 TL ye deprem sigortası, 500 TL bakım gideri, 600 TL de elektrik harcanmış olsun. Vergiye tabi olacak kısım için önce toplam kira gelirinden istisna tutarı ve harcama tutarları çıkarılır. Sonra kalan tutar hangi vergi dilimine giriyorsa vergi dilimi oranında vergi ödenir. Yani;

Toplam kira geliri: 20.000 TL,

Toplam harcamalar ve istisna tutarı toplamı: 6600 + 200 + 500 + 600 = 7.900,00 TL

Vergiye tabi olacak kısım: 12.100 TL.

Birinci vergi dilimi yani %15’e göre ödenecek kira vergisi: 17.100 x %15 = 1.815 TL’dir.